Dla rodzin dwujęzycznych książeczki dwujęzyczne to niezwykle cenne narzędzie: ta sama historia zapisana po polsku i po niemiecku pozwala dzieciom i rodzicom poznawać oba języki w naturalnym kontekście, a jednocześnie zanurzać się w treściach kulturowych, które są bliskie codziennemu życiu i doświadczeniom dzieci.
W Austrii i Niemczech dostępnych jest wiele takich materiałów. Przykładem jest na przykład „Papperlapapp” — dwujęzyczny magazyn obrazkowy dla dzieci od ok. 5. roku życia, w którym każda strona tekstu ukazuje się równolegle w dwóch językach (w tym także po polsku i niemiecku). Magazyn wychodzi kilka razy w roku, obejmuje teksty literackie, komiksy, zadania i ilustracje przygotowane przez specjalistów, co sprzyja rozwijaniu języka w codziennych sytuacjach.
Innym źródłem bogatej oferty są wydawnictwa takie jak Edition bilibri, które proponują serię dwujęzycznych książek dziecięcych – często z podziałem na wiek i częściowo z materiałami audio w formacie MP3. Seria ta obejmuje różne kombinacje językowe i wspiera dzieci zarówno w czytaniu, jak i w osłuchaniu się z językiem w praktyce.
Jeśli wpiszesz hasła typu „zweisprachige Kinderbücher” w wyszukiwarkę dużych księgarni (np. Thalia, Amazon i inne), otrzymasz dziesiątki propozycji książek dwujęzycznych w najbardziej popularnych kombinacjach językowych.
Kolejnym miejscem wartym odwiedzenia w Wiedniu jest Kinderbücherei der Weltsprachen — Biblioteka Języków Świata przy Hütteldorfer Straße 81a, 1150 Wien, z książkami i materiałami w kilkudziesięciu językach, w tym także polsko-niemieckimi, audiobookami i DVD. Biblioteka jest czynna m.in. od poniedziałku do piątku po południu, a doświadczeni bibliotekarze chętnie pomagają w wyborze materiałów dla rodzin.
Warto też odwiedzić Bibliotekę Baobab (C3 – Centrum für internationale Entwicklung, Sensengasse 3, 1090 Wien), gdzie można wypożyczyć książki wielojęzyczne, w tym dwujęzyczne obrazkowe książeczki oraz znaleźć materiały wspierające dialogiczne czytanie i globalną edukację językową.
W praktyce rodzinnej sam fakt posiadania książki dwujęzycznej to dopiero początek. Oto kilka sprawdzonych wskazówek, jak z nich korzystać, aby naprawdę wspierały rozwój językowy dziecka:
Jak czytać książeczki dwujęzyczne z dzieckiem:
- Każdy rodzic czyta w swoim ojczystym języku. To naturalne i komfortowe, a jednocześnie pokazuje dziecku, jak ta sama treść funkcjonuje w dwóch kodach językowych.
- Nie wystarczy tylko słuchać — wchodź w dialog! Zadawaj pytania o ilustracje i ich interpretację, opowiadaj, co widzisz, zachęcaj do opowiadania historii własnymi słowami — to wspiera aktywne użycie języka.
- Uzupełniaj o komentarze kulturowe i gramatyczne. Możesz np. wskazać ciekawe słowa czy konstrukcje, porównać formy w obu językach albo opowiedzieć, skąd pochodzi jakieś wyrażenie — to stwarza prawdziwie językową przestrzeń.
- Nie polegaj tylko na słuchaniu. Audiobooki są świetnym uzupełnieniem, ale samodzielne słuchanie rzadko prowadzi do pełnej nauki języka. Najlepiej jest łączyć audio z aktywną rozmową i czytaniem.
- Wybieraj książki, które dziecko zna już z jednego języka. Znane historie, jak np. klasyki typu Die Raupe Nimmersatt / Gąsienica Zjadaczka czy Der Regenbogenfisch / Tęczowa Rybka, łatwiej rozumie się w drugim języku, co zmniejsza opór i zwiększa przyjemność z lektury — szczególnie przy wprowadzaniu języka polskiego jako języka nierodzimy.
Audiobooki w drodze.
Włączenie audiobooków w samochodzie lub podczas spaceru, z równoległym oglądaniem książki, pomaga kojarzyć formy mówione z tekstem pisanym i ilustracjami.
Przykłady znanych adaptacji i tłumaczeń
Wielu bohaterów, których dzieci już znają w jednym języku, ma swoje wersje w drugim:
- Polska seria Puci – w języku niemieckim znana jako Moritz.
- Niemieckojęzyczny Leo Lausemaus w polskim tłumaczeniu funkcjonuje jako Tupcio Chrupcio.
- Niemieckojęzyczna seria książek Conny to po polsku Zuzia – znajdziesz ją w każdej polskiej księgarni
Takie znane postaci pomagają dziecku przełożyć swoje rozumienie sytuacji z jednej wersji językowej na drugą, co jest niezwykle wartościowym krokiem w budowaniu świadomości językowej.
Książeczki dwujęzyczne są nie tylko źródłem słownictwa, ale przede wszystkim mostem między językami i kulturami. Korzystając z dostępnych źródeł — jak Papperlapapp, Edition bilibri, bibliotek wielojęzycznych czy bibliotek lokalnych — oraz stosując proste techniki czytania i dialogu, możemy wspierać dzieci w naturalnym, radosnym kontakcie z drugim językiem.
Te proste wskazówki mogą pomóc zamienić opór dziecka wobec czytania w języku dziedziczonym w ciekawość i zaangażowanie. Warto wprowadzać je już od najmłodszych lat albo wdrażać stopniowo jako nowe nawyki językowe — często okazuje się wtedy, że bunt słabnie, a kontakt z językiem staje się dla dziecka łatwiejszy i bardziej naturalny.
